Burun eğriliği (septum deviasyonu) nedir?
Burun eğriliği (septum deviasyonu), burnun iki tarafını ayıran orta bölmenin (septum) bir tarafa kaymasıdır. Septum kıkırdak ve kemikten oluşur; eğrildiğinde bir ya da iki burun deliğindeki hava yolunu daraltır ve burundan nefes almayı zorlaştırır.
Birçok insanda hafif bir eğrilik vardır ve şikâyet yapmaz. Eğrilik nefes almayı, uykuyu ya da sinüslerin havalanmasını bozuyorsa tedavi gerekir. Eğrilik bazen burnun dışarıdan da eğri görünmesine yol açar.
Belirtileri nelerdir?
- Bir ya da iki tarafta sürekli burun tıkanıklığı; soğuk algınlığında ve alerjide daha da kötüleşir
- Ağzı açık uyuma, horlama ve sabahları ağız kuruluğu
- Nefes alabilmek için hep aynı tarafa yatma ihtiyacı
- Tekrarlayan burun kanaması (eğrilik bölgesinde mukoza kurur)
- Sık sinüzit, geniz akıntısı ve baş ağrısı
- Koku almada azalma, eforda çabuk yorulma
Neden olur?
Eğriliklerin büyük bölümü doğuştandır ya da büyüme sırasında gelişir. Çocuklukta ya da yetişkinlikte burna alınan darbeler (spor, düşme, trafik kazası) da septumu yerinden oynatabilir. Yaşla birlikte burnun destek dokuları zayıfladığı için var olan eğrilik zamanla daha belirgin hâle gelebilir. Alerjik rinit ve sinüzit mukozayı şişirerek dar olan hava yolunu daha da daraltır.
Muayene ve tanı nasıl yapılır?
Burun eğriliğinin tanısı kulak burun boğaz muayenesiyle konur. Burnun ön kısmı ışıkla incelendikten sonra burun içi endoskopla (ucunda kamera bulunan ince bir alet) baştan sona değerlendirilir.
Endoskopi yalnızca eğriliği değil; arka bölümdeki eğrilikleri, burun etlerini, sinüs ağızlarını, geniz eti, polip ya da kitle gibi tıkanıklığın başka nedenlerini de gösterir. Sinüs şikâyeti varsa tomografi istenebilir. Böylece ameliyat gerekiyorsa, tıkanıklığa yol açan tüm sorunlar tek seferde planlanır.
Burun eğriliği ameliyatsız düzelir mi?
Hayır; septumdaki yapısal eğrilik ilaçla ya da egzersizle düzelmez, kendiliğinden de geçmez. Burun spreyleri ve alerji ilaçları mukozadaki şişliği azaltarak şikâyeti hafifletebilir, ancak eğriliğin kendisini değiştirmez. Şikâyet ilaç tedavisine rağmen sürüyorsa eğriliği düzeltmenin yolu septoplastidir.
Burun açıcı spreylerin (dekonjestan) uzun süre kullanılması burun etlerinde ilaca bağımlı şişliğe yol açabileceği için kendi başınıza uzun süreli kullanmamanız önerilir.
Septoplasti nasıl yapılır?
Septoplasti, eğri septumu düzelterek burnun ortasına yerleştiren ameliyattır. Genel anestezi altında yapılır ve ortalama 30 dakika sürer.
- Kesi burun deliğinin içinden yapılır; dışarıda kesi ya da iz olmaz.
- Septumu örten mukoza kaldırılır, eğri kıkırdak ve kemik bölümleri düzeltilir ya da çıkarılıp yeniden şekillendirilerek orta hatta yerleştirilir.
- Mukoza yerine konur, burun içine birkaç gün kalacak tampon yerleştirilir.
Burun eti büyümesi varsa konka küçültme, nazal valv darlığı varsa nazal valv cerrahisi, kronik sinüzit varsa endoskopik sinüs cerrahisi aynı ameliyatta yapılabilir.
Septoplasti burnun şeklini değiştirir mi?
Septoplasti burnun iç yapısına yapılır; burnun dış görünümü genellikle değişmez. Burun dışarıdan da eğri görünüyorsa ya da kişi burnunun şeklinden de rahatsızsa, eğrilik düzeltmesi burun estetiğiyle aynı ameliyatta yapılabilir; bu ameliyata septorinoplasti denir. Ayrıntılar için burun estetiği ameliyatı sayfasına bakabilirsiniz.
İyileşme süreci
Septoplastiden sonraki iyileşme, burun estetiğine göre daha kolaydır: genellikle morluk olmaz, burun sırtında atel bulunmaz ve buz uygulaması gerekmez.
| Dönem | Ne beklenir? |
|---|---|
| Ameliyat günü | Burun içindeki tampon nedeniyle ağızdan nefes alınır. Aynı gün ya da ertesi gün taburcu olunur. |
| İlk günler | Tamponlar birkaç gün sonra kontrolde alınır; burun yıkama ve nemlendirici kremler başlanır. |
| 1. hafta | Günlük işlere ve işe dönülür. Gözlük kullanmanın sakıncası yoktur. |
| 3. hafta | Burun içindeki ödem ve yara iyileşmesi büyük ölçüde tamamlanır, nefes alma belirgin olarak rahatlar. |
| 1. ayın sonu | Ağır olmamak kaydıyla spora dönülebilir. |
Nefes almadaki düzelmenin tamamının hissedilmesi birkaç ayı bulabilir. Bu dönemde bol su içilmesi ve kontrollere düzenli gelinmesi önemlidir.
Riskler nelerdir?
Septoplasti sık yapılan ve genellikle iyi tolere edilen bir ameliyattır; yine de her ameliyat gibi risk taşır ve bunlar ameliyattan önce konuşulur.
- Kanama ve enfeksiyon
- Septumda delik (perforasyon) oluşması
- Burun içinde yapışıklık
- Nadiren burun sırtında çökme ya da dış şekilde değişiklik
- Tıkanıklık şikâyetinin tam geçmemesi; bu durumda burun eti, valv ya da alerji gibi eşlik eden nedenler yeniden değerlendirilir
Tedavi edilmezse ne olur?
Belirti veren bir eğrilik yıllar içinde, burnun destek dokuları zayıfladıkça daha da artabilir. Sürekli ağızdan nefes alma uyku kalitesini bozar, gündüz yorgunluğa ve horlamaya yol açar; eforda nefes yetersizliği hissedilir. Burun havayı yeterince ısıtıp nemlendiremediği için boğaz kuruluğu ve tekrarlayan üst solunum yolu enfeksiyonları da sıklaşabilir.
Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?
- Muayene: Suadiye’deki muayenehanede endoskopik burun muayenesi yapılır; gerekirse tomografi istenir.
- Planlama: eğriliğin yanında burun eti, valv ya da sinüs sorunu varsa hepsi tek ameliyatta planlanır; riskler ve iyileşme takvimi konuşulur.
- Ameliyat: Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; aynı gün ya da ertesi gün taburcu olunur.
- Kontroller: tamponlar birkaç gün içinde muayenehanede alınır, sonraki kontroller iyileşmeye göre planlanır.
Muayene adımlarının ayrıntısı muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.
Sık sorulanlar
Burun eğriliği (septum deviasyonu) ameliyatı nasıl yapılır?
Septoplasti, burnun iki tarafını ayıran orta bölmedeki eğriliği düzelten ameliyattır. Genel anestezi altında, çoğunlukla burun içinden yapılır ve ortalama 30 dakika sürer; aynı gün ya da ertesi gün taburcu olunur. Burun içi tamponlar birkaç gün sonra alınır, işe yaklaşık 1 hafta sonra dönülür.
Ayrıntılar: Septoplasti.
Burun estetiği ile nefes sorunu aynı ameliyatta düzeltilebilir mi?
Evet. Septum eğriliği, burun eti büyümesi ya da kronik sinüzit varsa estetik ameliyatla aynı seansta düzeltilebilir. Bu nedenle burun estetiği öncesinde burun içi endoskopla incelenir, gerekirse sinüs tomografisi çekilir.
Ayrıntılar: Burun estetiği ameliyatı (rinoplasti).
Burun eğriliği doğuştan mı olur, sonradan da gelişebilir mi?
Büyük bölümü doğuştandır ya da büyüme sırasında gelişir; burna alınan darbeler de eğriliğe yol açabilir. Var olan eğrilik yaşla birlikte artabilir.
Septoplastiden sonra nefes almak hemen rahatlar mı?
Tamponlar alındıktan sonra nefes almak belirgin olarak kolaylaşır. Burun içindeki ödem ve yaralar yaklaşık üç haftada iyileşir; nefes almadaki düzelme bu dönemden sonra daha da artar.
Bu konudaki yazılar
- Septum Deviasyonu: Estetik Olmadan Düzelir mi? Septum deviasyonu septoplastiyle düzeltilebilir ve bu ameliyat burnun dış görünümünü değiştirmez; çünkü dış şekli taşıyan destek bilinçli olarak…
- Burun Eğriliği Ameliyatında Şekil Değişir mi? Septoplasti burnun içindeki septumu düzelten fonksiyonel bir ameliyattır ve dış görünümü değiştirmeyi amaçlamaz; hastaların büyük çoğunluğunda burun şekli…
- Burun Kemiği Eğriliği Kalbe Zarar Verir mi? Burun kemiği eğriliği tek başına kalbe doğrudan zarar vermez. Bazı küçük çalışmalarda ileri derecede eğrilikte akciğer atardamar basıncının…
- Burun Kemiği Eğriliği Ameliyatsız Düzelir mi? Yapısal burun kemiği ve kıkırdak eğriliği ameliyatsız yöntemlerle kalıcı olarak düzelmez. Sprey ve ilaçlar burun içi şişliği azaltarak…
- Burun Eğriliği Kendiliğinden Geçer mi? Kemik ve kıkırdaktan kaynaklanan burun eğriliği kendiliğinden düzelmez. Burun spreyleri ve ilaçlar yalnızca burun içindeki şişliği azaltarak geçici…
- Burun Eğriliği Nasıl Anlaşılır? Burun eğriliği dışarıdan burnun bir yana kayması ya da asimetriyle, içeriden ise tek taraflı burun tıkanıklığı, ağızdan nefes…
Kaynaklar
- Han JK ve ark. Clinical Consensus Statement: Septoplasty with or without Inferior Turbinate Reduction. Otolaryngol Head Neck Surg. 2015;153(5):708-720.
- van Egmond MMHT ve ark. Septoplasty with or without concurrent turbinate surgery versus non-surgical management for nasal obstruction in adults with a deviated septum: a pragmatic, randomised controlled trial. Lancet, 2019. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
- Calvo-Henríquez C ve ark. Does pediatric septoplasty compromise midfacial growth? A systematic review. Eur Arch Otorhinolaryngol, 2020. pubmed.ncbi.nlm.nih.gov
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır, tıbbi tavsiye yerine geçmez. Her tıbbi işlem kişiye özel değerlendirme gerektirir ve riskler içerebilir. Sonuçlar kişiden kişiye değişir.