Gırtlak (Larinks) Tümörleri

Gırtlak (larinks) kanseri nedir?

Gırtlak (larinks) kanseri, ses tellerinin bulunduğu gırtlağın hücrelerinden gelişen kanserdir. Gırtlak nefes almamızı, yutarken soluk borusunu korumamızı ve ses tellerinin titreşimiyle konuşmamızı sağlar; bu yüzden tedavide amaç kanseri tamamen yok ederken bu işlevleri olabildiğince korumaktır.

Gırtlak kanseri üç bölgeden başlayabilir:

• Glottis (ses telleri): gırtlak kanserlerinin yarısından fazlası buradan başlar. Ses kısıklığı erken ortaya çıktığı için genellikle erken fark edilir.
• Supraglottis (ses tellerinin üstü): yaklaşık üçte biri buradan başlar; belirtiler daha geç ortaya çıkabilir.
• Subglottis (ses tellerinin altı): nadirdir.

Erken belirtileri nelerdir?

Gırtlak kanserinin en sık erken belirtisi üç haftadan uzun süren ses kısıklığıdır. Ses kısıklığının çoğu üst solunum yolu enfeksiyonuna bağlıdır ve kısa sürede geçer; ancak üç haftayı aşan ses kısıklığı, özellikle sigara ve alkol kullananlarda, mutlaka KBB muayenesi gerektirir.

• Üç haftadan uzun süren ses kısıklığı ya da ses değişikliği
• Geçmeyen boğaz ağrısı, yutkunurken ağrı ya da kulağa vuran ağrı
• Yutma güçlüğü, boğazda takılma hissi
• Boyunda kitle
• Kanlı öksürük ya da tükürük
• Açıklanamayan kilo kaybı

Nefes almada zorlanma, nefes alırken hırıltılı ve tiz bir ses (stridor) ya da kan tükürme varsa vakit kaybetmeden tıbbi yardım alın.

Risk faktörleri

Gırtlak kanserinin en önemli iki risk faktörü sigara ve alkoldür; ikisi birlikte kullanıldığında risk belirgin olarak artar. İnsan papilloma virüsü (HPV) de bazı gırtlak kanserleriyle ilişkilendirilmiştir. Erkeklerde kadınlara göre yaklaşık dört kat daha sık görülür; kadınlarda sigara kullanımının artmasıyla bu fark azalmaktadır.

Tanı ve evreleme nasıl yapılır?

1. Endoskopik muayene (laringoskopi): ucunda kamera bulunan ince bir aletle gırtlak ve ses telleri muayenehanede incelenir.
2. Biyopsi: şüpheli bölgeden, genellikle genel anestezi altında mikroskopla küçük doku örnekleri alınır; kesin tanıyı patoloji koyar.
3. Görüntüleme: BT ya da MR tümörün boyutunu ve yayılımını, gerekirse PET-BT vücudun başka bölgelerine yayılım olup olmadığını gösterir.

Bu bulgularla kanserin evresi belirlenir. Erken evrede (0, 1 ve 2. evre) tümör küçüktür ve gırtlağın dışına yayılmamıştır. İleri evrede (3 ve 4. evre) tümör büyümüş, ses tellerinin hareketini etkilemiş ya da boyundaki lenf bezlerine veya başka bölgelere yayılmıştır. Tedavi kararı evreye göre, radyasyon onkolojisi ve tıbbi onkoloji ile birlikte verilir.

Tedavi seçenekleri

Gırtlak kanserinin tedavisi evreye ve tümörün yerine göre planlanır. Erken evrede cerrahi ya da radyoterapi tek başına kullanılabilir; ileri evrede çoğu zaman tedaviler birleştirilir.

• Cerrahi: tümörün çıkarılması; erken evrede çoğunlukla sesi koruyan kısmi ameliyatlar uygulanabilir.
• Radyoterapi: erken evrede bazı hastalarda cerrahiye alternatif olarak, ileri evrede ameliyatla ya da kemoterapiyle birlikte kullanılır.
• Kemoterapi, immünoterapi ve hedefli tedaviler: genellikle cerrahi ya da radyoterapiye ek olarak, onkoloji tarafından planlanır.

Ameliyat türleri

• Mikrolarengeal (endoskopik) cerrahi: bazı erken evre tümörler ağız yoluyla, mikroskop altında ve gerekirse lazerle, boyunda kesi yapılmadan çıkarılır.
• Kordektomi: ses telinin bir bölümünün, genellikle endoskopik olarak çıkarılması.
• Kısmi larenjektomiler: hemilarenjektomi, supraglottik larenjektomi ve suprakrikoid larenjektomi gibi, gırtlağın tümörlü bölümünün çıkarılıp konuşma ve yutma işlevinin korunduğu ameliyatlar. Çoğunda kalıcı bir nefes deliğine (trakeostomi) gerek kalmaz; ses eskisi gibi olmasa da korunur.
• Total larenjektomi: gırtlağın tamamının çıkarılmasıdır; boyunda kalıcı nefes deliği gerekir. Konuşma, ses protezi ya da özel cihazlarla ve konuşma terapisiyle yeniden kazanılır.

Boyundaki lenf bezlerine yayılım varsa ya da risk yüksekse boyun diseksiyonu da yapılır.

Ameliyattan sonra ses ve yutma

Kısmi ameliyatlardan sonra ses başlangıçta kısık olabilir; çoğu hastada zamanla geri kazanılır ama eskisinden farklı duyulabilir. Total larenjektomiden sonra yeni bir konuşma yolu öğrenilir; bu süreçte konuşma terapisti destek olur. Radyoterapi sesi geçici olarak etkileyebilir ve gırtlak iyileştikçe genellikle düzelir.

Tedaviden sonraki kontrollerde yutma, beslenme, ağrı ve ağız kuruluğu gibi sorunlar ele alınır; boyundaki iz ya da hareket kısıtlılığı için fizik tedavi önerilebilir.

Riskler ve takip

Riskler ameliyatın türüne göre değişir ve ameliyattan önce ayrıntılı olarak konuşulur: kanama, enfeksiyon, yutarken öksürme (aspirasyon), ses değişikliği ve geçici ya da kalıcı nefes deliği gereksinimi bunlar arasındadır.

Gırtlak kanseri tekrarlayacaksa bu genellikle tedaviden sonraki ilk iki-üç yıl içinde olur; beş yıldan sonra risk düşüktür. Bu nedenle ilk yıllarda düzenli endoskopik kontroller önemlidir. Sigara ve alkolün bırakılması, baş-boyun bölgesinde yeni bir kanser gelişme riskini azaltır.

Gırtlak kanseri tedavi edilebilir mi?

Erken evrede yakalanan gırtlak kanserinde tedavi başarısı yüksektir ve ses çoğu zaman korunabilir. İleri evre gırtlak kanseri de tedavi edilebilir; ancak sonuçlar evreye, yayılıma ve hastanın genel sağlığına bağlıdır. Gırtlak kanseri için düzenli bir tarama testi yoktur; bu yüzden geçmeyen ses kısıklığında erken muayene en önemli adımdır.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede gırtlak ve ses telleri endoskopla incelenir.
2. Tanı: gerekirse biyopsi ve görüntüleme planlanır, evre belirlenir.
3. Tedavi kararı: cerrahi ve cerrahi dışı seçenekler; ses, yutma ve nefes üzerindeki etkileriyle birlikte, ilgili uzmanlıklarla konuşulur.
4. Ameliyat ve takip: ameliyat Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; düzenli kontroller muayenehanede sürer.

Ayrıntılar muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.