Bademcik Ameliyatı

Bademcikler ne işe yarar?

Bademcikler (palatin tonsiller), boğazın arkasında iki yanda bulunan ve bağışıklık sisteminin parçası olan lenf dokularıdır. Burun arkasındaki geniz eti ve dil kökündeki lenf dokusuyla birlikte, ağız ve burundan giren mikroplara karşı ilk savunmada rol oynarlar.

Bademcikler sık iltihaplandığında ya da hava yolunu daraltacak kadar büyüdüğünde, koruyucu olmaktan çok sorun kaynağı hâline gelebilir. Araştırmalar, bademciklerin alınmasının bağışıklık sistemi üzerinde anlamlı bir olumsuz etkisi olmadığını göstermiştir.

Bademcik iltihabı (tonsillit) nedir?

Bademcik iltihabı çocuklarda sık görülür; büyük çoğunluğu virüslere bağlıdır; çocuklarda yaklaşık yüzde 15–30’u A grubu streptokok bakterisinden kaynaklanır. Ateş, boğaz ağrısı, yutma güçlüğü, halsizlik ve boyunda bez şişliği yapar; bademcikler şiş, kızarık ve üzerleri beyaz noktalı ya da zarlı görünebilir.

• Akut tonsillit: genellikle bir hafta içinde, gerekirse ilaçla düzelen iltihaptır.
• Kronik tonsillit: boğaz ağrısı ve bademcik şişliğinin 3 ay ya da daha uzun sürmesi; ağız kokusu, iştahsızlık ve kalıcı boyun bezi şişliği eşlik eder.
• Tekrarlayan tonsillit: bir yılda en az 7, son iki yılın her birinde en az 5 ya da son üç yılın her birinde en az 3 bademcik iltihabı geçirilmesidir.

A grubu beta hemolitik streptokok (“beta mikrobu”) ile olan iltihaplar, nadiren bademcik çevresinde apse, kızıl, romatizmal ateş ya da böbrek iltihabı gibi sorunlara yol açabilir.

Bademcik ameliyatı ne zaman gerekir?

Bademcik ameliyatı (tonsillektomi), ilaç tedavisinin yetmediği ya da bademciklerin sağlığı ve yaşam kalitesini belirgin olarak bozduğu durumlarda önerilir.

• Yukarıdaki sıklıkta tekrarlayan bademcik iltihabı
• Kronik bademcik iltihabı
• Bademcik çevresinde apse (özellikle tekrarlayan)
• Yüksek sesli horlama, ağzı açık uyuma ve uykuda nefes durması (uyku apnesi)
• Yutmayı ya da konuşmayı zorlaştıracak kadar büyük bademcikler
• Bademcik ve geniz eti büyümesine bağlı diş ve yüz gelişiminde bozulma
• Tek taraflı ya da belirgin asimetrik bademcik büyümesi (tümör açısından değerlendirme)

Uyku ve büyümeyi etkileyen bademcik büyümesi olan çocuklarda ameliyattan sonra uyku kalitesi, iştah ve büyüme genellikle olumlu yönde etkilenir.

Muayene ve tanı

Değerlendirme tam bir kulak burun boğaz muayenesiyle yapılır: bademciklerin büyüklüğü, geniz eti, kulak zarları ve boyun bezleri incelenir. Bazen hiçbir şikâyeti olmayan bir çocukta orta kulakta sıvı birikimi de saptanır. Gerekirse kan tahlili ve boğaz kültürü yapılır. Uykuda nefes durması şüphesinde uyku değerlendirmesi önerilebilir.

Geniz eti büyümesi de varsa geniz eti alınması, orta kulakta uzun süren sıvı varsa kulağa tüp takılması aynı anestezide yapılabilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Bademcik ameliyatı genel anestezi altında yapılır ve yaklaşık 30 dakika sürer. Bademcikler ağız yoluyla çıkarılır; ciltte kesi olmaz.

• Ameliyattan önce kan tahlilleri yapılır ve anestezi uzmanı çocuğu ya da yetişkin hastayı değerlendirir.
• Kanamayı artırabilecek bazı ağrı kesiciler ve takviyeler ameliyattan önce bırakılır; listesi önceden verilir.
• Aç kalma süresi ve hastaneye geliş saati anestezi ekibi tarafından size ayrıca bildirilir.
• Ameliyattan sonra derlenme alanında hayati bulgular izlenir; çocukların yanına bu sırada ebeveynleri alınabilir.

Çoğunlukla aynı gün eve dönülür; gerekirse bir gece hastanede kalınır.

İyileşme süreci

Çocuklar bademcik ameliyatından erişkinlere göre daha hızlı ve daha az ağrılı iyileşir; okula ya da işe genellikle 10 gün sonra dönülür.

Dönem	Ne beklenir?
1.–2. gün	Boğaz ağrısı (çocuklarda erişkinlere göre çok daha az), hafif ateş, yorgunluk, ağız kokusu, boğazda dolgunluk hissi.
3.–5. gün	Bademciklerin alındığı yerler beyaz bir zarla kaplanır; bu normal iyileşmenin parçasıdır.
5.–10. gün	Ağrı azalır; erişkinlerde kabuklanma ve ağrı bu dönemde de sürebilir.
10. gün	Okula ya da işe dönüş.

Beslenme: bol sıvı içmek iyileşmenin en önemli parçasıdır. Yaklaşık on gün boyunca yumuşak ve soğuk gıdalar (su, süt, yoğurt, puding, dondurma, patates ve elma püresi, et suyu) tercih edilir; sert, kıtır ve baharatlı yiyeceklerden kaçınılır.

Riskler nelerdir?

Bademcik ameliyatı sık yapılan ve genellikle güvenli bir ameliyattır; yine de riskleri vardır.

• Kanama: en önemli risktir, ameliyattan sonraki ilk günlerde ya da kabukların düştüğü dönemde görülebilir
• Enfeksiyon
• Dilde ve yumuşak damakta geçici şişlik
• Anesteziye bağlı riskler

Ameliyattan sonra kanama, nefes almada zorlanma, ağrı kesicilerle geçmeyen şiddetli ağrı, kusma, yeterince sıvı alamama ya da ilaçlara rağmen düşmeyen 38 °C ve üzeri ateş olursa hemen hekiminize ulaşın.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede bademcikler, geniz eti ve kulaklar birlikte değerlendirilir.
2. Karar: iltihap sıklığı, uyku ve büyümeye etkisi ve ilaç tedavisine yanıt birlikte değerlendirilerek ameliyat gerekip gerekmediği konuşulur.
3. Ameliyat: Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; çoğunlukla aynı gün eve dönülür.
4. Kontroller: iyileşme takibi muayenehanede yapılır.

Ayrıntılar muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.