Timpanoplasti (Kulak Zarı Onarımı)

Timpanoplasti nedir?

Timpanoplasti, kulak zarındaki deliğin ve gerektiğinde orta kulaktaki işitme kemikçiklerinin cerrahi olarak onarılmasıdır. Amaç, orta kulağı dış ortamdan yeniden kapatarak tekrarlayan kulak akıntısını önlemek ve kulak zarı deliğine bağlı işitme kaybını düzeltmektir.

Kulak zarı, ses dalgalarıyla titreşerek sesi orta kulaktaki kemikçiklere iletir. Zarda delik olduğunda bu titreşim zayıflar ve işitme azalır; ayrıca su ve mikroplar orta kulağa ulaşarak iltihaba yol açabilir.

Kulak zarı neden delinir?

• Tekrarlayan ya da kronik orta kulak iltihapları
• Ani basınç değişiklikleri (uçak yolculuğu, dalış)
• Kulağa darbe, tokat ya da çok yüksek ses
• Kulak çubuğu gibi cisimlerle yanlış kulak temizliği

Belirtileri nelerdir?

• İşitme azlığı: en önemli belirtidir
• Tekrarlayan ya da geçmeyen kulak akıntısı; özellikle kulağa su kaçtıktan sonra
• Kulakta çınlama ya da dolgunluk hissi
• Baş dönmesi

Uzun süre tedavi edilmeyen ve iltihaplanan kulaklarda nadiren yüz siniri ya da beyin zarını ilgilendiren ciddi komplikasyonlar gelişebilir; bu nedenle geçmeyen kulak akıntısı ihmal edilmemelidir.

Ne zaman ameliyat gerekir?

Küçük yırtıklar, özellikle darbe sonrası oluşanlar, kulak kuru tutulduğunda ve gerekirse damla ya da antibiyotikle çoğu zaman kendiliğinden kapanır. Kulak zarı üç ay içinde iyileşmediyse ya da delik işitme kaybına, tekrarlayan kulak akıntısına ve enfeksiyona yol açıyorsa timpanoplasti önerilir.

Kulak zarı sağlam olduğu hâlde işitme yıllar içinde yavaş yavaş azalıyorsa, neden zar değil, orta kulaktaki üzengi kemiğinin sabitlendiği otoskleroz olabilir. Bu durumda timpanoplasti değil, stapes cerrahisi (stapedotomi) gündeme gelir.

Ameliyat öncesi değerlendirme

Kulak zarı mikroskop ya da endoskopla ayrıntılı incelenir; deliğin büyüklüğü, yeri ve orta kulağın durumu değerlendirilir. İşitme testi (odyometri) ile işitme kaybının derecesi ve türü ölçülür. Kemikçik hasarı ya da kolesteatom (orta kulakta deri kökenli büyüyen doku) şüphesi varsa görüntüleme istenir. Ameliyattan önce kulaktaki aktif iltihabın ilaçla kurutulması amaçlanır.

Ameliyat nasıl yapılır?

Timpanoplasti genellikle genel anestezi altında yapılır ve yaklaşık 2 saat sürer; kemikçik onarımı ya da kolesteatom temizliği gerekirse bu süre uzayabilir.

1. Kesi kulak arkasından ya da kulak kanalının içinden yapılır.
2. Delik bulunan kulak zarı hazırlanır.
3. Yama için çoğunlukla kişinin kendi kulak arkasındaki kasın zarı (fasya) kullanılır.
4. Gerekirse hasarlı işitme kemikçikleri onarılır; varsa kolesteatom temizlenir.
5. Kulak kanalına özel tampon ve dışına pansuman yerleştirilir.

İki kulakta da sorun varsa genellikle önce bir kulak ameliyat edilir; diğer kulak, ilk kulağın iyileşmesi tamamlandıktan sonra ele alınır.

İyileşme süreci

Hastalar genellikle ameliyatın ertesi günü ya da iki gün sonra taburcu olur. İlk günlerde hafif kanlı akıntı, hafif ağrı ya da basınç hissi ve kulakta çıtırtı sesleri olağandır; tampon nedeniyle işitme altı haftaya kadar az olabilir.

Dönem	Ne yapılmalı?
İlk günler	Kulak kuru tutulur; duşta kulağa vazelinli pamuk konur. Reçete edilen ilaçlar ve damlalar düzenli kullanılır.
İlk 3 hafta	Burun sümkürülmez; hapşırırken ağız açık tutulur. 5 kilodan ağır yük kaldırılmaz.
2. hafta	Çocuklar yaklaşık iki hafta beden eğitimine katılmaz.
2. ay	Yaklaşık iki ay boyunca uçak yolculuğu ve yüzmeden kaçınılır.

Beklenenden fazla kanama, artan ağrı, ateş ya da yeni başlayan baş dönmesi olursa hekiminize başvurun.

Başarı ve riskler

Kulak zarı onarımı hastaların büyük çoğunluğunda başarılı olur; başarı deliğin büyüklüğüne, yerine ve kulağın durumuna göre değişir. Delikten kaynaklanan işitme kaybı çoğu hastada belirgin olarak düzelir; kemikçik hasarı varsa kemikçik onarımıyla işitmenin iyileştirilmesi hedeflenir.

• En sık sorun greft başarısızlığıdır: zar yeniden delinebilir ya da işitme beklenen düzeye gelmeyebilir.
• Kulak akıntısının sürmesi
• Çınlama, baş dönmesi ya da kulakta dolgunluk hissi
• Tat almada geçici değişiklik
• Nadiren yüz siniri yaralanması

Kulak zarı, ameliyattan önceki nedenler (sık enfeksiyon, kulağa su kaçması, basınç travması) tekrarlarsa yeniden delinebilir.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede kulak zarı mikroskop ya da endoskopla incelenir; işitme testi planlanır.
2. Hazırlık: kulaktaki iltihap ilaçla kurutulur; gerekirse görüntüleme istenir.
3. Ameliyat: Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; 1–2 gece hastanede kalınır.
4. Kontroller: tampon ve pansuman takibi ile ameliyat sonrası işitme testi muayenehanede yapılır.

Kulak cerrahisinin diğer konuları için kulak cerrahisi sayfasına, ayrıntılar için muayene ve tedavi süreci sayfasına bakabilirsiniz.