Tiroid Nodülü ve Tiroid Kanseri

Tiroid nodülü nedir, ne zaman kanser olabilir?

Tiroid nodülü, boynun ön kısmındaki tiroid bezinde gelişen yumrudur. Çok sık görülür: yetişkinlerin yaklaşık üçte birinde ultrasonla bir ya da daha fazla nodül saptanabilir. Nodüllerin büyük çoğunluğu iyi huyludur; yalnızca küçük bir bölümünde (yaklaşık yüzde 5–10) kanser çıkar.

Bir nodülün iyi ya da kötü huylu olduğunu ultrason bulguları ve gerekirse ince iğne biyopsisi gösterir. Bu yüzden nodül fark edildiğinde panik yapmak değil, doğru sırayla değerlendirmek gerekir.

Tiroid kanseri nedir?

Tiroid kanseri, tiroid bezinin hücrelerinden gelişen kanserdir. Tiroid bezi vücut ısısını, kalp hızını ve metabolizmayı düzenleyen hormonlar üretir. Tiroid kanserlerinin çoğu yavaş seyreder ve erken evrede saptandığında tedaviye iyi yanıt verir.

Tiroid kanserinin belirtileri nelerdir?

Tiroid kanseri çoğu zaman belirti vermez ve boyunda ağrısız bir nodül olarak fark edilir; birçok nodül de başka bir nedenle yapılan ultrasonda tesadüfen bulunur. Kanser büyüdükçe şu belirtiler ortaya çıkabilir:

• Boyunda ele gelen, sert ya da büyüyen kitle
• Geçmeyen ses kısıklığı
• Yutma güçlüğü ya da boğazda takılma hissi
• Nefes almada zorlanma
• Boyunda şişmiş lenf bezleri

Yorgunluk, kilo değişimi, çarpıntı ya da üşüme gibi şikâyetler daha çok tiroid hormonlarının az ya da çok çalışmasıyla ilgilidir ve genellikle kanser belirtisi değildir; bu durumlar endokrinoloji ile birlikte değerlendirilir.

Risk faktörleri

• Çocukluk ya da gençlik döneminde baş-boyun bölgesine radyasyon alınması
• Ailede tiroid kanseri öyküsü; bazı kalıtsal sendromlar (MEN 2 gibi)
• Kadın cinsiyet; 30–60 yaş arasında daha sık görülür
• İyot eksikliği ya da fazlalığı

Tanı nasıl konur?

1. Muayene ve ultrason: nodülün boyutu, yapısı ve şüpheli özellikleri değerlendirilir; boyundaki lenf bezlerine bakılır.
2. Kan testleri: TSH ve tiroid hormonları; gerektiğinde kalsitonin.
3. İnce iğne aspirasyon biyopsisi: ultrasonda şüpheli bulunan nodüllerden ince bir iğneyle hücre alınır ve incelenir.
4. İleri görüntüleme: yaygın hastalıktan şüpheleniliyorsa BT, MR ya da PET-BT istenebilir.

Biyopsi sonucu iyi huylu olan nodüller çoğunlukla ultrasonla takip edilir; büyüyen, bası yapan ya da şüpheli sonuç veren nodüllerde ameliyat değerlendirilir.

Tedavi seçenekleri

Tiroid kanserinin temel tedavisi cerrahidir; tedavinin kapsamı kanserin türüne ve evresine göre belirlenir.

• Tiroidektomi: tiroid bezinin bir lobunun (lobektomi) ya da tamamının (total tiroidektomi) alınması.
• Boyun diseksiyonu: lenf bezlerine yayılım varsa bu bezlerin de çıkarılması.
• Radyoaktif iyot tedavisi: papiller ve foliküler kanserlerde, uygun hastalarda total tiroidektomiden sonra kalan tiroid dokusunu ve gözle görülmeyen kanser hücrelerini yok etmek için içilen bir hap ya da sıvıyla uygulanır; nükleer tıp tarafından planlanır.
• Tiroid hormonu ilacı: tiroidin tamamı alındıysa ömür boyu kullanılır; bir lob alındıysa ihtiyaç kan testleriyle belirlenir.
• Radyoterapi, kemoterapi ve hedefli tedaviler: genellikle ileri evre ve anaplastik kanserlerde, onkoloji ile birlikte planlanır.

Tiroid ameliyatı nasıl yapılır?

Tiroid ameliyatı genel anestezi altında yapılır. Boynun ön orta hattında, doğal boyun çizgisinin içine gizlenen yatay bir kesiyle tiroid bezine ulaşılır.

Ameliyat sırasında sesi sağlayan ses teli sinirleri (rekürren larengeal sinir) ve kandaki kalsiyumu düzenleyen paratiroid bezleri korunur. Ses tellerinin korunması hakkında ayrıntılı bilgiyi blogdaki tiroid kanseri ve ses tellerinin korunması yazısında bulabilirsiniz. Hastalar genellikle bir gece hastanede kaldıktan sonra taburcu olur; bazı hastalarda bu süre birkaç güne uzayabilir.

Ameliyattan sonra: iyileşme ve takip

• İlk günlerde boyunda gerginlik ve yutkunurken hafif ağrı olabilir.
• Ses geçici olarak kısılabilir ya da çabuk yorulabilir; bu çoğunlukla düzelir.
• Total tiroidektomiden sonra kalsiyum düzeyi takip edilir; gerekirse geçici kalsiyum desteği verilir.
• Patoloji sonucuna göre radyoaktif iyot ve hormon tedavisi planlanır.
• Uzun dönemde düzenli kan testleri ve boyun ultrasonuyla, endokrinoloji ve nükleer tıp ile birlikte takip yapılır.

Takip döneminde boyunda yeni bir şişlik, açıklanamayan kilo değişimi, belirgin çarpıntı ya da aşırı yorgunluk olursa hekiminize başvurun.

Riskler nelerdir?

• Kanama ve boyunda kan birikmesi
• Ses teli sinirinin etkilenmesine bağlı geçici, nadiren kalıcı ses kısıklığı
• Paratiroid bezlerinin etkilenmesine bağlı geçici, nadiren kalıcı kalsiyum düşüklüğü
• Enfeksiyon ve kesi yerinde iz

Tiroid kanseri ölümcül müdür?

Tiroid kanseri çoğu zaman tedavi edilebilen bir kanserdir. Erken tanı konan hastaların büyük kısmında tedaviye iyi yanıt alınır; en sık görülen papiller kanserde uzun dönem sonuçlar özellikle iyidir. Sonucu belirleyen başlıca etkenler kanserin türü, evresi ve hastanın yaşıdır; anaplastik tür ise hızlı ilerleyebilir. Bu yüzden boyunda fark edilen kitleler ciddiye alınmalı ve vakit kaybetmeden değerlendirilmelidir.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

Prof. Dr. Öner Çelik, kulak burun boğaz ve baş-boyun cerrahisi uzmanıdır; tiroid ve boyun kitlelerinin cerrahi tedavisi bu alanın parçasıdır.

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede boyun muayenesi ve ses tellerinin endoskopik değerlendirmesi yapılır; varsa önceki ultrason ve biyopsi sonuçları incelenir.
2. Tetkik ve karar: eksik tetkikler tamamlanır; takip mi ameliyat mı gerektiği, ameliyatın kapsamı ve riskler konuşulur.
3. Ameliyat: Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır.
4. Takip: patoloji sonucuna göre endokrinoloji ve nükleer tıp ile birlikte uzun dönem takip planlanır.

Ayrıntılar muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.