Glomus Karotikum Tümörü

Glomus karotikum tümörü nedir?

Glomus karotikum tümörü (karotid cisim tümörü, karotid paraganglioma), boynun iki yanındaki şah damarının (karotis arter) iç ve dış dallara ayrıldığı noktadaki küçük cisimciklerden gelişen tümördür. Bu cisimcikler kandaki oksijen, karbondioksit, asitlik ve basınç değişimlerini algılayarak solunumun ve dolaşımın düzenlenmesine yardım eder.

Glomus karotikum tümörleri seyrek görülür (yaklaşık 30.000 kişide bir), genellikle yavaş büyür ve büyük çoğunluğu iyi huyludur; yaklaşık yüzde 5–10’u kötü huylu olabilir. Kadınlarda daha sık görülür ve genellikle erişkin yaşta ortaya çıkar.

Ciltte, özellikle tırnak altında görülen ve “glomus tümörü” olarak da adlandırılan küçük ağrılı tümörler farklı bir hastalıktır; bu sayfa boyundaki karotid cisim tümörünü anlatır.

Belirtileri nelerdir?

En sık belirti, boynun yan tarafında, çene köşesinin hemen altında yavaş büyüyen ağrısız bir şişliktir. Kitle damara bağlı olduğu için yana doğru oynatılabilir ama aşağı yukarı hareket ettirilemez; bazen nabızla birlikte attığı hissedilir.

• Boyun yan tarafında ağrısız, yavaş büyüyen şişlik
• Büyük tümörlerde boyunda dolgunluk ya da ağrı
• Ses kısıklığı, yutma güçlüğü
• Dilde hareket kısıtlılığı, omuz güçsüzlüğü
• Göz kapağında düşüklük ve göz bebeğinde küçülme (Horner sendromu)
• Nadiren baş dönmesi ya da bayılma

Ses, yutma ve dil hareketiyle ilgili belirtiler, tümörün yakınından geçen kafa sinirlerine baskı yaptığını gösterir.

Neden olur?

Kesin neden bilinmemekle birlikte bazı durumlarda risk artar:

• Ailesel paraganglioma sendromları ve SDH gen mutasyonları gibi kalıtsal nedenler
• Uzun süre düşük oksijene maruz kalma (örneğin yüksek rakımda yaşama)

Ailede benzer tümör öyküsü olanlarda ya da iki taraflı tümörlerde genetik değerlendirme önerilebilir.

Tanı nasıl konur?

Glomus karotikum tümörünün tanısı muayene ve görüntüleme yöntemleriyle konur.

• Doppler ultrason: kitlenin damarla ilişkisini ve kanlanmasını gösterir.
• BT ya da MR ve BT/MR anjiyografi: tümörün boyutunu, damarları ne kadar sardığını ve kafa tabanına uzanıp uzanmadığını ayrıntılı gösterir.
• Ga-68 PET/BT ya da MIBG sintigrafisi: başka bölgelerde de paraganglioma olup olmadığını araştırmak için kullanılabilir.

Bu tümörler çok damarlı olduğu için kanama riski nedeniyle iğne biyopsisi genellikle yapılmaz; tanı görüntülemeyle konur.

Tedavi seçenekleri

Tedavi tümörün boyutuna, damarlarla ilişkisine, belirtilere ve hastanın genel sağlığına göre seçilir.

• Cerrahi: temel tedavi, tümörün damar ve sinirler korunarak tamamen çıkarılmasıdır. Tümörlerin çoğu ameliyatla tamamen çıkarılabilir.
• Gözlem: küçük ve belirti vermeyen tümörlerde, özellikle ameliyat riski yüksek hastalarda düzenli ultrason ve MR ile takip edilebilir; büyüme ya da belirti olursa tedaviye geçilir.
• Radyoterapi: ameliyatın mümkün olmadığı ya da çok riskli olduğu durumlarda tümörün büyümesini durdurmak için kullanılabilir.

Ameliyat nasıl yapılır?

Ameliyat genel anestezi altında, boynun yan tarafından yapılan bir kesiyle gerçekleştirilir. Tümör, şah damarının dallarından ve çevresindeki kafa sinirlerinden dikkatle ayrılarak çıkarılır.

Tümör şah damarıyla doğrudan ilişkili ve çok damarlı olduğu için teknik olarak zor bir ameliyattır; ayrıntılı planlama ve deneyimli bir ekip gerektirir. Büyük ya da damarı saran tümörlerde ameliyat damar cerrahisiyle birlikte planlanır.

Hastalar genellikle 3–4 hafta içinde iyileşir.

Ameliyat riskleri nelerdir?

Riskler tümörün büyüklüğü ve damarları ne kadar sardığıyla doğrudan ilişkilidir ve ameliyattan önce ayrıntılı olarak konuşulur.

• Kafa sinirlerinin etkilenmesi: ses kısıklığı, yutma güçlüğü, dilde ya da omuzda güçsüzlük; bir kısmı geçicidir.
• Kanama: tümörün yoğun damarlanması nedeniyle.
• Horner sendromu: göz kapağında hafif düşüklük.
• Damar yaralanması: nadir ama ciddi bir risktir; bu nedenle büyük tümörlerde damar cerrahisi hazır bulunur.

Takip

Tamamen çıkarılan tümörün aynı yerde tekrarlaması nadirdir. Ailesel (genetik) olgularda boyun ya da vücudun başka bölgelerinde yeni tümör gelişebileceği için uzun dönem takip önerilir. Ameliyat edilmeyen küçük tümörlerde yıllık ultrason ya da MR ile izlem yapılır.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede boyun muayenesi yapılır; ses telleri ve kafa sinirleri değerlendirilir.
2. Görüntüleme: Doppler ultrason, BT/MR ve anjiyografi sonuçlarıyla tümörün damarlarla ilişkisi belirlenir.
3. Karar: gözlem, cerrahi ya da radyoterapi seçenekleri riskleriyle birlikte konuşulur; gerekirse damar cerrahisiyle ortak plan yapılır.
4. Ameliyat ve takip: ameliyat Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; takip muayenehanede sürer.

Ayrıntılar muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.