Horlama Cerrahisi

Horlama neden olur?

Horlama, uyku sırasında burun, ağız ve boğazdaki hava yolunun daralması sonucu yumuşak dokuların titreşmesiyle oluşan sestir. En çok titreşen yapılar yumuşak damak, küçük dil, bademcikler, geniz eti ve dil köküdür.

Horlama yaygındır; erkeklerin yaklaşık yüzde 40’ında, kadınların yaklaşık yüzde 20’sinde görülür. Ara sıra olan hafif horlama genellikle sorun değildir. Her gece süren, yüksek sesli horlama ise uykuyu bozabilir ve uyku apnesinin belirtisi olabilir.

Hava yolunu daraltan başlıca nedenler:

• Fazla kilo ve boyun çevresinde yağlanma
• Yaşla birlikte boğaz kaslarının gevşemesi
• Yatmadan önce alkol ya da uyku ilacı kullanımı
• Burun tıkanıklığı: burun eğriliği, burun eti büyümesi, alerji
• Büyük bademcikler, uzun küçük dil, sarkık yumuşak damak, iri dil kökü
• Geride duran alt çene ve damak yapısı

Horlama mı, uyku apnesi mi?

Basit horlamada uyku sırasında nefes durmaz. Tıkayıcı uyku apnesinde ise hava yolu uyku boyunca tekrar tekrar tıkanır; nefes kısa süreli durur ya da azalır ve kişi farkında olmadan uyanır. Tıp dilinde, uyku boyunca saatte ortalama beş ya da daha fazla solunum olayı görülmesi ve buna gündüz uykululuğu gibi belirtilerin eşlik etmesi ya da belirti olmasa da saatte ortalama 15 ve üzeri olay görülmesi uyku apnesi olarak tanımlanır.

Aşağıdaki durumlarda bir kulak burun boğaz hekimine başvurmanız önerilir:

• Yanınızdakinin uykuda nefesinizin durduğunu fark etmesi
• Nefes nefese ya da boğulma hissiyle uyanma
• Uzun uyumanıza rağmen yorgun uyanma, gündüz uyuklama
• Sabah baş ağrısı, ağız kuruluğu, dikkat ve konsantrasyon güçlüğü

Uyku apnesi tedavi edilmediğinde yüksek tansiyon, kalp ve damar hastalıkları riskini artırabilir; bu nedenle şiddetli horlama ciddiye alınmalıdır.

Muayene ve tanı nasıl yapılır?

Horlamanın tedavisinde en önemli adım, hava yolunun nerede daraldığını bulmaktır. Muayenede burun içi endoskopla incelenir; yumuşak damak, küçük dil, bademcikler, dil kökü ve gırtlak değerlendirilir. Kilo, boyun çevresi ve çene yapısı da göz önüne alınır.

Uyku apnesinden şüpheleniliyorsa uyku testi (polisomnografi) istenir. Bu test, apnenin olup olmadığını ve şiddetini göstererek tedavi seçimini belirler.

Ameliyatsız tedavi seçenekleri

Horlama tedavisi kişiye göre seçilir; birçok hastada ilk adım ameliyatsız yöntemlerdir.

• Kilo vermek ve düzenli egzersiz
• Yatmadan önce alkol ve sakinleştiricilerden kaçınmak; kullandığınız ilaçları hekiminizle konuşmadan bırakmamak
• Sırt üstü değil yan yatmak, başı yüksekte tutmak
• Alerji ya da soğuk algınlığına bağlı burun tıkanıklığını tedavi etmek
• Uyku sırasında alt çeneyi önde tutan ağız içi aparey (diş hekimi ya da çene cerrahı tarafından hazırlanır)
• Orta ve ağır uyku apnesinde CPAP gibi pozitif basınçlı solunum cihazları

Bu yöntemler yeterli olmadığında ya da horlamaya yol açan belirgin bir yapısal darlık varsa cerrahi tedavi düşünülür.

Horlama ameliyatı nasıl yapılır?

Horlama ameliyatı tek bir ameliyat değildir; hava yolunun hangi seviyede daraldığına göre bir ya da birkaç bölgeye müdahale edilir.

• Burun cerrahisi: septoplasti, burun eti küçültme, nazal valv cerrahisi ya da polip cerrahisi. Burun açıklığı tek başına uyku apnesini tedavi etmez; ancak basit horlamayı bazı hastalarda azaltabilir ve CPAP kullanması gereken hastalarda cihaz kullanımını kolaylaştırır.
• Bademcik ve geniz eti cerrahisi: büyük bademcikler hava yolunu daraltıyorsa bademcik ameliyatı yapılır.
• Yumuşak damak cerrahileri: yumuşak damak ve küçük dilde fazla dokunun küçültülmesi ya da gerdirilmesi (uvulopalatoplasti, anterior palatoplasti gibi) ve yumuşak damağa radyofrekans uygulaması.
• Dil kökü cerrahileri: dil kökünde radyofrekans ile küçültme, dil kökü bademciğinin alınması; seçilmiş hastalarda daha kapsamlı girişimler.

Yumuşak damak cerrahisinin başarısı damak yapısına göre değişir: bademcikleri büyük, dil kökü hava yolunu daraltmayan ve kilosu normale yakın hastalarda başarı daha yüksekken, ağır uyku apnesi, belirgin fazla kilo ya da geride duran çene yapısı olanlarda tek başına yeterli olmayabilir. Bu nedenle doğru hasta seçimi sonucu belirleyen en önemli etkendir.

Radyofrekans uygulamaları büyük bir cerrahi gerektirmez ve basit horlama ile hafif uyku bozukluklarında yararlı olabilir.

İyileşme süreci

İyileşme, yapılan ameliyatın türüne göre değişir. Yalnızca burun ya da radyofrekans uygulamasında günlük yaşama kısa sürede dönülür. Bademcik ya da yumuşak damak cerrahisinden sonra yutkunurken ağrı birkaç gün ile iki hafta sürebilir; bu dönemde yumuşak ve soğuk gıdalar tüketilir, bol sıvı alınır. Kontrollerde iyileşme ve horlamadaki değişim değerlendirilir.

Riskler ve sonuçlar

• Kanama ve enfeksiyon
• Yutkunurken ağrı, geçici yutma güçlüğü
• Yumuşak damak cerrahisinden sonra boğazda kuruluk ya da yabancı cisim hissi
• Horlamanın zamanla, özellikle kilo artışıyla yeniden ortaya çıkması

Horlamanın tekrarlama ihtimali vardır; ancak doğru hastada, darlığın yerine uygun teknikle yapılan cerrahiden sonra uygun hastada horlamada uzun süreli azalma sağlanabilir. Kilo kontrolü ve alkolden kaçınma sonucu korumaya yardımcı olur.

Prof. Dr. Öner Çelik’le süreç nasıl işler?

1. Muayene: Suadiye’deki muayenehanede burun ve boğazın endoskopik muayenesiyle darlığın yeri belirlenir.
2. Tetkik: uyku apnesinden şüpheleniliyorsa uyku testi istenir.
3. Plan: ameliyatsız yöntemler, cihaz tedavisi ya da cerrahi seçenekler riskleri ve beklenen sonuçlarıyla birlikte konuşulur.
4. Ameliyat ve kontroller: ameliyat gerekirse Maltepe Üniversitesi Hastanesi’nde yapılır; kontroller muayenehanede sürer.

Ayrıntılar muayene ve tedavi süreci sayfasındadır.