Parotis Tümörü Belirtileri

Parotis tümörünün en sık belirtisi, kulak önünde ya da kulak memesinin hemen altında, çene köşesinde yavaş büyüyen ve çoğunlukla ağrısız bir şişliktir. Parotis tümörlerinin büyük kısmı iyi huyludur. Hızlı büyüme, ağrı, yüzde kuvvet kaybı ya da şişliğin deriye yapışması ise kötü huylu bir tümörü düşündürebilir ve değerlendirmenin geciktirilmemesi gerekir.

Parotis bezi nerededir?

Parotis, vücuttaki en büyük tükürük bezidir. Her iki yanda kulağın önünde ve altında, çene köşesine kadar uzanır. Yüz kaslarını hareket ettiren yüz siniri bu bezin içinden geçerek dallara ayrılır. Bu yakınlık, parotis ameliyatlarının neden dikkatli planlandığını açıklar.

Tükürük bezi tümörlerinin çoğu parotis bezinde gelişir. Çene altındaki bezde görülen kitleler için submandibular bez yazısına bakabilirsiniz.

Parotis tümörünün belirtileri

• Kulak önünde, kulak memesinin altında ya da çene köşesinde ele gelen şişlik
• Aylar ya da yıllar içinde yavaş büyüme
• Çoğunlukla ağrı olmaması
• Yüzün iki tarafı arasında belirginleşen asimetri

Hangi belirtiler daha dikkat gerektirir?

• Haftalar içinde belirgin büyüme
• Kitlede ağrı ya da yanma hissi
• Yüzde kuvvet kaybı: gözü tam kapatamama, ağız kenarının düşmesi
• Kitlenin sertleşmesi, deriye ya da alttaki dokulara yapışması
• Aynı tarafta boyunda ele gelen lenf bezleri

Bu belirtilerden biri varsa muayene beklemeden yapılmalıdır.

Her kulak önü şişliği tümör müdür?

Hayır. Kulak önünde ve çene köşesinde şişliğin başka nedenleri de vardır:

• Parotis iltihabı (parotit): Genellikle ağrılıdır, kısa sürede gelişir; ateş ve yemek yerken artan şişlik eşlik edebilir.
• Lenf bezi büyümesi: Bezin içinde ve çevresinde lenf bezleri bulunur; enfeksiyonlarda büyüyebilir.
• Kistler ve tükürük taşları: Şişlik yemekle artıp azalabilir.

Ayrımın nasıl yapıldığı boyunda şişlik ve kitleler yazısında ayrıntılı anlatılır.

Parotis tümörleri hangi türlerdir?

• Pleomorfik adenom: En sık görülen iyi huylu tümördür. Yavaş büyür. Tedavi edilmeden uzun süre beklenirse büyür ve nadiren kötü huylu bir tümöre dönüşebilir; bu nedenle çoğunlukla çıkarılması önerilir.
• Warthin tümörü: İkinci sık iyi huylu tümördür. Sigara içenlerde ve ileri yaşta daha sık görülür; bazen iki tarafta birden olabilir. Seçilmiş hastalarda düzenli izlem bir seçenek olabilir.
• Kötü huylu tümörler: Mukoepidermoid karsinom, asinik hücreli karsinom ve adenoid kistik karsinom gibi farklı türleri vardır. Tedavi türüne ve evresine göre planlanır.

Tanı nasıl konur?

1. Muayene: Kitlenin yeri, sertliği, hareketliliği ve yüz sinirinin çalışması değerlendirilir; ağız içi ve boyun da muayene edilir.
2. Ultrason: Kitlenin bez içinde mi dışında mı olduğunu ve yapısını gösterir.
3. İnce iğne aspirasyon biyopsisi: Çok ince bir iğneyle hücre örneği alınır; tümörün türü hakkında bilgi verir.
4. MR: Kitlenin derin kısımla ilişkisini ve ameliyat planını göstermek için kullanılır.

Parotis kitlesinden kesi yapılarak parça alınması (açık biyopsi) genellikle önerilmez; tümör hücrelerinin çevreye yayılmasına yol açabilir.

Tedavi

Temel tedavi cerrahidir. Ameliyatta tümör, çevresindeki sağlam bir doku tabakasıyla birlikte çıkarılır ve yüz siniri bulunarak korunur; gerektiğinde sinir monitörü kullanılır. Tümörün yerine göre bezin yalnızca yüzeyel kısmı ya da daha büyük bir bölümü alınır. Kötü huylu tümörlerde boyundaki lenf bezlerinin alınması ve ameliyat sonrası radyoterapi gerekebilir.

Ameliyattan sonra kulak memesi çevresinde uyuşukluk sık görülür ve çoğunlukla aylar içinde azalır. Yüz sinirinde geçici zayıflık görülebilir; kalıcı felç nadirdir. Bu konu tükürük bezi ameliyatı ve yüz felci riski yazısında ayrıntılı anlatılır.

Özetle

• Parotis tümörü çoğunlukla kulak önünde ya da çene köşesinde ağrısız, yavaş büyüyen bir şişlikle fark edilir.
• Büyük kısmı iyi huyludur; hızlı büyüme, ağrı ve yüzde kuvvet kaybı alarm belirtileridir.
• Tanı muayene, ultrason ve ince iğne biyopsisiyle konur; MR ameliyat planına yardımcı olur.
• Tedavi yüz siniri korunarak yapılan cerrahidir.

Sıkça Sorulan Sorular

Parotis tümörü kendiliğinden geçer mi?

Hayır. İyi huylu tümörler de kendiliğinden küçülmez, zamanla büyür. Büyüdükçe ameliyat yüz sinirine daha yakın çalışmayı gerektirebilir.

Kulak önündeki şişlik ağrımıyorsa beklemek doğru mu?

Ağrısız olması iyi huylu olduğunu göstermez. Birkaç haftadan uzun süren her kulak önü şişliği muayene edilmelidir.

Parotis ameliyatı ne kadar sürer?

Tümörün büyüklüğüne ve yerine göre değişir; çoğu ameliyat 2–3 saat sürer. Hastanede kalış genellikle 1–2 gündür.